Tufting Halı Tüylenir mi? İlk Haftalarda Ne Normal, Ne Değil

Evet, tufting halı tüylenir. Yeni bir cut pile halı ilk haftalarda kısa lifler bırakır ve bu, üretimin doğal sonucudur. Hiç tüylenmeyen bir kesik havlı halı yok; böyle bir söz veren varsa ya loop pile bir yüzeyden bahsediyordur ya da doğruyu söylemiyordur. Önemli olan çıkan şeyin ne olduğu. Kesilmiş elyaf artığı ile çözülen bir ilmek aynı şey değil ve ikisini ayırt etmek zor değil.

İlk haftalarda çıkan şey aslında ne#

Cut pile üretiminde her ilmek oluştuğu anda kesiliyor. Ardından yüzeyi elle makasla tıraşlıyorum, bu işlem 1 ile 2 milimetre alıyor. Ortaya çıkan kısa lif parçaları havın arasına giriyor. Atölyede fırçalıyorum, sanayi tipi süpürgeyle çekiyorum, sonra tekrar fırçalıyorum. Yine de hepsi çıkmıyor; havın dibine sıkışmış olanlar eve gittikten sonra, üzerine basıldıkça yüzeye çıkıyor.

Bunlar 2 ile 8 milimetre uzunluğunda, tozumsu, kısa parçalar. Elinize aldığınızda tek bir iplik gibi durmazlar, kırpıntı gibi dururlar. Halının hiçbir yerinde boşluk açmazlar.

Ne kadar sürer#

80x120 santim ölçüsünde bir cut pile halıda ilk üç süpürmede avuç içini dolduracak kadar kısa lif çıkabilir. Dördüncüden sonra belirgin şekilde azalır. Normal kullanımda 3 ile 6 hafta içinde günlük hayatta fark edilmeyen bir seviyeye iner.

Bu süre kullanım yoğunluğuna bağlı. Koridora serilen bir halı iki haftada temizlenir, misafir odasında ayda bir süpürülen halı aynı noktaya altı ayda gelir. Tüy toplam miktarı değişmiyor, sadece çıkma hızı değişiyor.

Loop pile yüzeyler bu döngüyü neredeyse hiç yaşamaz, çünkü halkalar kesilmemiştir ve serbest uç yoktur. İki yüzeyin farkını cut pile ve loop pile farkı yazısında anlattım.

Ne zaman sorun işareti#

Şu üç durumda çıkan şey kesim artığı değildir:

• Çekildiğinde 3 santimden uzun, tek parça hâlinde gelen iplik. Kesim artığı bu kadar uzun olmaz. Uzun iplik, o noktadaki ilmeğin tabandan çözüldüğünü gösterir.
• Aynı noktadan tekrar tekrar iplik gelmesi ve orada gözle görülür bir çukur oluşması.
• Kenar bandının altından sarkan iplik veya bandın kumaştan ayrılmaya başlaması.

Bu durumlardan biri varsa halıyı ters çevirin. Arka yüzdeki tutkal katmanı sert, düz ve çatlaksız olmalı. Elle bastırdığınızda tebeşir gibi ufalanıyorsa veya astar kabarmışsa sorun yüzeyde değil, arkadadır. Bizden aldığınız bir işte böyle bir şey görürseniz bize yazın, fotoğrafa bakıp durumu değerlendirelim. Fotoğraf gönderirken sorunlu bölgenin yakın çekimiyle birlikte arka yüzü de çekin; tutkalın durumu çoğu zaman cevabı orada veriyor. O arada o bölgeyi kullanmayın ve süpürgeyi oradan geçirmeyin, açılmaya başlamış bir kenar bandı her süpürmede biraz daha ilerliyor.

Bir de şu var: tek bir ilmek yüzeyden yukarı fırlamışsa onu asla çekmeyin. Çekmek komşu ilmekleri de gevşetir. Makasla, diğer havla aynı hizada kesin, orası fark edilmez.

Süpürgeyi nasıl kullanmalı#

En çok hasarı yanlış süpürge veriyor.

İlk ay döner fırçalı başlığı (beater bar) kapalı tutun veya düz başlıkla süpürün. Dönen fırça kısa lifleri temizler, ama aynı hareketle yeni yerleşmiş ilmekleri de yukarı çeker. Emişi de en yükseğe almayın; orta kademe yeterli.

İlk birkaç seferde havın yönüne ters gitmeyin, havın yattığı yönde ilerleyin. Kenarlardan süpürürken makineyi kenar bandının üzerinden geçirmeyin, bandın hemen içinden başlayın.

Robot süpürgeler uzun havlı halılarda takılıyor ve kenarları yıpratıyor. 15 milimetreyi geçen havlı bir işin üzerinde robot çalıştırmamanızı öneriyorum. Genel bakım rutinini tufting halı nasıl temizlenir rehberinde topladım.

İlk hafta yapılmaması gerekenler:

• Halıyı balkonda çırpmak. Arkadaki tutkal katmanı sert; katlanıp sallandığında çatlıyor.
• Ters çevirip arka yüzünden süpürmek, bu ilmekleri tabandan zorluyor.
• Buharlı temizleyici kullanmak. Isı ve nem tutkalı yumuşatıyor.
• Ağır mobilyayı altına keçe koymadan halının üstüne yerleştirmek. Hav henüz oturmadığı için iz kalıcı oluyor.

Zemin halısı ile duvar panosu aynı davranmıyor#

Tüylenmeyle karıştırılan bir konu daha var.

Zemin halısında ayak trafiği havı bir yöne yatırıyor. Yatan hav ışığı farklı yansıttığı için aynı renk bazı bölgelerde açık, bazılarında koyu görünüyor. Buna gölgelenme deniyor ve bu bir tüy kaybı değil, yalnızca hav yönünün değişmesi. Cut pile yüzeylerde daha belirgin, hav 15 milimetreyi geçtiğinde göze daha çok çarpıyor. Havı yumuşak bir halı fırçasıyla tek yöne taramak çoğu zaman durumu düzeltiyor, bazı bölgelerde iz kalıcı hale geliyor.

Duvara asılan bir panoda bu hiç yaşanmıyor, çünkü hav ezilmiyor. Panoda tek mesele toz.

Yün ile akrilik farklı davranır#

Yün, kısa elyafların birbirine bükülmesiyle eğrilir. Bükümün tuttuğu bu kısa lifler zamanla yüzeye çıkar, o yüzden yün halı daha uzun süre ve daha görünür tüy verir. Buna karşılık yün ayak altında daha dirençlidir ve baskıdan sonra havını geri kazanır.

Akrilik iplik uzun ve düzgün liflerden yapılır, bu yüzden belirgin biçimde daha az tüy bırakır. Ama ezilmeye karşı yün kadar toparlanmaz; kanepe ayağının bastığı yer daha kalıcı iz bırakabilir.

İkisinin karışımı çoğu zaman en dengeli sonucu veriyor. Hangi ipliğin hangi işe gittiğini tufting ipliği çeşitleri yazısında ayrıntılandırdım.

Arka tutkal ve kenar bandı neyi belirliyor#

İlmekleri yerinde tutan asıl mekanizma arka yüzdeki tutkal. Tufting işinde iplik kumaşa düğümlenmez, dokunun arasına sıkışır; tutkal kuruduğunda o sıkışmayı kalıcı hâle getirir. İnce veya eşitsiz sürülmüş bir tutkal katmanı ilk aylarda fark edilmez, ama bir yıl sonra ilmekler tek tek çıkmaya başlar.

Atölyede tutkalı iki katta sürüyorum ve tam kuruması 24 saat alıyor. Bu süre dolmadan iş elden çıkmıyor. Kenarlara dokuma bant çekiyorum, çünkü halının en zayıf yeri kesim hattıdır; süpürge ve ayak en çok orayı zorlar.

Aldığınız bir tufting halının arkasını çevirip bakmak iyi bir alışkanlık. Düz, sert, tam kaplanmış bir arka yüz ve düzgün çekilmiş bir kenar bandı, ürünün ne kadar dayanacağını yüzeyinden daha net anlatır. Bir ilmeğin bir kez çıkması halının bozulduğu anlamına gelmiyor. Sürekli aynı noktadan çıkması geliyor.