Punch Needle Nedir? Tufting'den Farkı ve Hangi İş İçin Hangisi

Punch needle, ucu açık bir iğneyi elle kumaşa itip diğer tarafta ilmek bırakma tekniğidir. Tufting ile aynı fiziği kullanır: iplik kumaşa düğümlenmez, dokunun arasına sıkışır. Aradaki fark aleti ne hareket ettirdiğinde başlar. Punch needle'ı bileğiniz hareket ettirir, tufting tabancasını bir motor. Bu tek fark, ikisinin ölçeğini, hızını, kumaşını ve bitiş yöntemini de birbirinden ayırıyor.

Punch needle nasıl çalışıyor#

İğne içi boş bir tüptür. İplik tüpün içinden geçip ucundaki delikten çıkar. İğneyi kumaşa dik olarak dibine kadar batırırsınız, sonra ucu kumaştan ayrılmayacak kadar geri çekip birkaç milimetre yana kaydırır ve tekrar batırırsınız. İğnenin ucu kumaş yüzeyinden kopmadığı sürece ilmekler eşit çıkar. Kopardığınız anda son ilmek geri çıkar, bunu ilk denemesinde herkes yaşıyor.

Çalışma tarafı da farklıdır. Punch needle'da işin arkasını görürsünüz, ilmekler öbür yüzde oluşur. Yani ilerlerken tasarımınızın kendisine değil, aynasına bakarsınız. Yazı veya asimetrik bir figür çalışıyorsanız deseni ters çevirerek çizmek gerekiyor.

İğnenin uzunluğu ilmek boyunu belirler. Ayarlanabilir modellerde 6 ile 15 milimetre arasında bir hav elde ediliyor, sabit boylu iğnelerde ne alırsanız o.

İğne boyu ayarı basit bir mekanizma. Gövdenin içinde kalan kısmı uzatıp kısaltan bir kilit var; iğneyi 3 milimetre dışarı aldığınızda hav da 3 milimetre uzuyor. Uzun hav her kumaşta tutmuyor ama. 12 milimetreyi geçtiğimde ilmekler kendi ağırlığıyla geri çıkmaya başlıyor, o yüzden uzun havlı işlerde kumaşın sık dokulu olması ve kasnaktaki gerginliğin hiç gevşememesi gerekiyor.

Tufting tabancasından farkları#

• Güç kaynağı: Punch needle tamamen bilek gücüyle çalışır, kabloya ve prize ihtiyaç duymaz. Tufting tabancası motorludur ve elektrik ister.
• Hız: 30x30 santimlik bir alanı tabancayla 20 ile 30 dakikada dolduruyorum. Aynı alan punch needle ile yarım günümü alıyor.
• Ölçek: Punch needle 20x30 ile 50x70 santim arası işlerde rahat. Tufting 120x180 santimlik panolarda bile kullanılabiliyor.
• İplik: Punch needle çoğunlukla tek kat kalın iplikle çalışır. Tufting tabancası ipliği hızla çektiği için genelde 2 ile 4 kat ince ipliğin birlikte beslenmesini ister. İplik yapısının farkını tufting ipliği çeşitleri yazısında ayrıntılandırdım.
• Kumaş: Punch needle'da sık dokulu, iğnenin açtığı deliği kapatabilen kumaşlar kullanılıyor. Tufting bezi daha kalın ve daha gergin durmak zorunda.
• Ses: Punch needle sessizdir. Gece, televizyon karşısında, bebek uyurken çalışılabilir. Tabanca için bu geçerli değil.
• Hata payı: Punch needle'da yanlış giden bir alanı iğneyle geri sökmek dakikalar alır. Tabancada aynı alanı sökmek kumaşı yorar.

Kumaşın gözeneği neden önemli#

Punch needle ile tufting aynı kumaşla çalışmıyor, sebebi dokunun gözenek yapısı.

Punch needle'da monk's cloth gibi sık dokulu pamuklu kumaşlar kullanılıyor. İğne kumaşa girdiğinde lifleri kesmiyor, aralarından ayırıyor; iğne çıkarken doku geri toparlanıp ipliğin etrafını sıkıyor. İlmeği yerinde tutan şey bu sıkışma. Doku gevşekse iplik deliğin içinde boşta kalıyor ve elinizi çeker çekmez geri çıkıyor. Fazla sıksa iğne geçmiyor, zorladığınızda kumaş yırtılıyor.

Tufting bezi ise daha kalın ve daha kararlı. Tabancanın iğnesi saniyede onlarca kez vurduğu için kumaşın her vuruşta esnememesi gerekiyor. Aynı monk's cloth'u germe çerçevesine gerip tabancayla da çalışabilirsiniz, ama 1 metreyi geçen işlerde ortası sarkıyor. Punch needle'da kasnak çapı 30 santimi geçmediğinden bu sorun hiç çıkmıyor.

Kasnak mı germe çerçevesi mi#

Punch needle için tırnaklı kasnak yeterli. 15 ile 30 santim çapındaki kasnaklar en yaygını; içteki plastik dişler kumaşı tutuyor ve gerginliği elle sıkarak ayarlıyorsunuz. Büyük çalışmalarda germe çıtası (stretcher bar) kullanılıyor, 30x40 santim tipik bir ölçü.

Tufting bunu kaldırmaz. Tabancanın iğnesi kumaşa vururken kumaş geri esnerse ilmek tutmaz, o yüzden ahşap çerçeveye halı tutucu çıta çakılıyor ve kumaş o iğnelere geçiriliyor. Çerçeve genelde 100x150 santim veya daha büyük. Kurulumun tamamını tufting halı nasıl yapılır yazısında adım adım anlattım.

İplik tüketimi#

Aynı yüzeyi kaplamak için tabanca punch needle'dan daha çok iplik istiyor. Sebep hav yüksekliği ve ilmek sıklığı: tufting işinde ilmekler birbirine değecek kadar sık atılıyor ve hav çoğu zaman 10 milimetrenin üzerinde kalıyor. 30x30 santimlik bir alanı 12 milimetre havla tuftinglediğimde 180 ile 250 gram arası iplik gidiyor. Aynı alanı punch needle ile 8 milimetre havda doldurmak 100 gram civarında kalıyor.

Bitiş ve dayanıklılık#

İki teknikte de ilmek kumaşa sürtünmeyle tutunur, yani arka yüz sabitlenmezse iş zamanla dağılır.

Punch needle işlerinde arkaya ince bir tekstil tutkalı sürmek çoğu zaman yetiyor. İş küçük olduğu için kumaşı çerçevenin arkasına katlayıp zımbalamak da geçerli bir bitiş. Yastık yüzü gibi kullanılacaksa arkaya keçe veya astar kumaşı dikiliyor; tutkal tek başına yıkamaya ve sürtünmeye dayanmıyor.

Tufting işlerinde durum daha ağır. Arkaya kalın bir tutkal katmanı sürülüyor, üzerine astar yapıştırılıyor, kenarlara dokuma bant çekiliyor ve iş kuruması için bekletiliyor. Zemine serilen bir halı ayak, sürtünme ve süpürge görecekse bu katmanların hepsi gerekiyor.

Dayanıklılık açısından şunu söyleyebilirim: doğru bitirilmiş bir punch needle panosu duvarda yıllarca sorunsuz durur, ama yere serilmek üzere tasarlanmamıştır. Zemin halısı istiyorsanız tufting doğru teknik.

Hangisini seçmeli#

İki soruya cevap verin, seçim kendiliğinden çıkıyor.

Birinci soru: iş ne kadar büyük? 40 santimin altındaki bir pano, bir yastık yüzü, bir çanta detayı veya bir isim tabelası punch needle için ideal. Bir metreyi geçen her şeyde punch needle bilek eklemine ağır bir yük bindiriyor, o boyutta tabanca daha mantıklı.

İkinci soru: iş yere mi serilecek, duvarda mı duracak? Yere serilecekse tufting.

Bunların dışında bir de pratik bir ayrım var. Punch needle öğrenmesi bir öğleden sonra alır. Tufting tabancasında gergiyi, açıyı ve derinliği aynı anda tutturmak haftalar sürüyor. Elinizi ilmekli yüzeye alıştırmak istiyorsanız punch needle iyi bir başlangıç.

Bir de yaşadığınız yer meselesi var. Tufting tabancası matkaba yakın bir ses çıkarıyor; apartman dairesinde akşam saatlerinde çalışmak komşu sorunu demek. Punch needle sessiz, çantada taşınıyor ve oturduğunuz koltukta yapılabiliyor.

Punch needle'ın mantıksız hale geldiği eşik bende 60 santim. O ölçünün üzerinde kasnak yetmiyor, germe çıtası kurmak gerekiyor, iş günlerden haftalara uzuyor ve bilek her seansta zorlanıyor.

Atölyede ikisini de kullanıyorum ama üretimin ağırlığı tufting tarafında. Duvar panolarında ve zemin halılarında ölçek ve doku derinliği tabancayla mümkün oluyor. Bitmiş işlerde bu farkın nasıl göründüğüne galeriden bakabilirsiniz.