Gesso Nedir? Tuval Astarı Neden ve Nasıl Uygulanır?

Gesso, tuvalle boya arasına giren beyaz astar. Görevi hem yüzeyi boyaya hazırlamak hem de kumaşı boyadan korumak.

Ne işe yarıyor#

Üç iş birden yapıyor.

Emiciliği düşürüyor. Astarsız bir kumaş boyayı sünger gibi çeker; sürülen renk hem soluklaşır hem de fırça yürümez. Gesso bu emiciliği kontrol altına alır.

Kumaşı koruyor. Özellikle yağlı boyada, yağ doğrudan kumaşa temas ederse lifleri zamanla çürütür. Gesso araya bir bariyer koyar.

Tutunma sağlıyor. Boyanın yapışabileceği hafif pürüzlü bir yüzey verir. Pürüzsüz bir zeminde akrilik zamanla kalkabilir.

Hazır tuvalde yeterli mi#

Piyasada satılan gerilmiş tuvaller genelde bir ya da iki kat fabrika astarı taşır. Bu, ödev ve deneme çalışmaları için yeterli. Satılacak ya da uzun ömürlü olması istenen bir iş için yeterli değil.

Fabrika astarı ince sürülür ve kumaşın dokusu yüzeyde belirgin kalır. Üzerine bir iki kat daha gesso atmak hem dokuyu yumuşatır hem de boyanın tutuşunu belirgin biçimde artırır.

Uygulama#

Malzeme: gesso, geniş yassı fırça ya da rulo, ince zımpara, bir kap su.

Gessoyu fazla sulandırma. Kıvamı yoğurt gibiyse doğrudan sürülebilir; daha koyuysa yüzde on kadar suyla açılır. Fazla su astarın koruyuculuğunu bitirir.

İlk katı yatay yönde, tuvalin bir kenarından diğerine kesintisiz sür. Fırçayı geri gelip aynı yerde gezdirme, çizik bırakır.

Kurumasını bekle. Akrilik bazlı gesso yüzeyde yirmi otuz dakikada kurur ama tam sertleşmesi birkaç saat alır.

İkinci katı dikey yönde sür. Çapraz yönler kumaş dokusunu kapatır ve yüzeyi düzleştirir.

Katlar arasında ince zımparayla hafifçe geç. Basınç uygulama, sadece yüzeydeki tüycükleri al. Toz bezle silinir.

İki kat çoğu iş için yeterli. Pürüzsüz bir yüzey isteniyorsa üç dört kata kadar çıkılır ve her katta zımpara tekrarlanır.

Renkli gesso#

Gessonun beyaz olması zorunlu değil. İçine biraz akrilik boya karıştırıp renkli bir zemin hazırlayabilirsin.

Renkli zemin iki işe yarar. Beyazın gözü yanıltmasını engeller; beyaz zeminde her renk olduğundan koyu görünür. Ayrıca aralardan sızan zemin rengi resmi bütünler. Toprak tonu, gri ya da soluk bir kırmızı yaygın tercihlerdir.

Hangi boyada gerekli#

Akrilikte gesso şart değil ama tavsiye edilir; boya kendi başına kumaşa yapışır ama emicilik kontrol edilmezse renk soluklaşır.

Yağlı boyada zorunlu. Astarsız kumaşa sürülen yağlı boya, yılların içinde lifleri kırılganlaştırır ve iş yırtılır.

Guaj ve suluboyada gesso kullanılmaz; bunlar kağıt işidir ve gesso kağıdın emiciliğini bitirir.

Sık yapılan hatalar#

Tek kalın kat atmak. Kalın gesso kururken çatlar. İki ince kat, bir kalın kattan her zaman iyidir.

Kurumadan üstüne sürmek. Alt kat tam kurumadan ikinci kat atılırsa yüzey pütürlenir.

Zımparayı sert yapmak. Astarı delip kumaşa inersen o noktada koruma kalmaz.

Tuval hazırlığı tamamlandığında tuval çeşitleri yazısındaki farklar daha anlamlı hale gelir; keten ve pamuk astarı farklı içiyor.